Bir bebeğin beşiğinde, yeni açılan bir dükkânın kapısında, arabanın aynasında ya da bileğinde: nazar boncuğu bu topraklarda neredeyse her yerde karşımıza çıkar. Peki nazar boncuğunun anlamı ne, neden hep mavi, kırılınca ne denir? Bu yazıda nazar boncuğunun arkasındaki inancı kısaca anlattık; ardından nazar bilekliği ve nazar kolyeyi günlük hayatta nasıl takabileceğine, hangi kola takılacağına ve hediye ederken nelere dikkat edeceğine geçtik.
Nazar nedir, nazar boncuğu ne anlama gelir?
"Nazar" kelimesi bakış demektir. Halk inancında bazı bakışların, özellikle kıskançlık ya da aşırı hayranlıkla bakmanın, insana, eve ya da işe zarar verebileceği düşünülür; buna "nazar değmesi" denir. Bu inanç yalnız Anadolu'ya özgü değildir; Akdeniz'den Orta Doğu'ya kadar pek çok kültürde benzer anlatılar vardır.
Nazar boncuğu bu kötü bakışa karşı bir "göz" koyma fikrinden doğar: göz desenli boncuğun gelen bakışı karşıladığına, kişiyi koruduğuna inanılır. Bugün çoğumuz için nazar boncuğu bir inançtan çok, iyi dilek, koruma ve "gözüm üstünde" demenin sevimli bir yolu. Bu yüzden yeni doğan bir bebek, yeni bir ev ya da yeni bir iş için en sık hediye edilen küçük şeylerden biridir.
Nazar boncuğu neden mavi?
Klasik nazar boncuğu koyu mavi camdan yapılır; ortasında beyaz, açık mavi ve siyah halkalardan oluşan bir göz deseni bulunur. Mavinin neden seçildiğine dair farklı anlatılar var: kimi mavi gözün nazarı daha çok değdirdiğine inanıldığını, kimi de mavinin gökyüzünü ve suyu, yani ferahlığı simgelediğini söyler. Bu anlatıların hangisinin doğru olduğuna dair kesin bir kaynak yok; ama sonuç aynı: mavi göz deseni, nazarın simgesi hâline gelmiş durumda.
Geleneksel cam nazar boncukları bugün de İzmir çevresindeki köylerde, cam fırınlarında elle üretiliyor. Takıda ise nazar çoğunlukla bir "motif" olarak kullanılır: cam boncuk yerine renkli taşlarla, mine görünümlü yüzeylerle ya da metal bir uç içine yerleştirilmiş göz deseniyle.
Nazar boncuğu kırılırsa ne olur?
Halk arasında nazar boncuğu çatlar ya da kırılırsa "nazarı üstüne aldı" denir; yani boncuğun görevini yaptığına inanılır. Gelenek, kırılan boncuğun yenisiyle değiştirilmesidir. Takıda da benzer bir alışkanlık vardır: kilidi bozulan ya da taşı düşen nazar bilekliği atılmaz, çoğu zaman yenisi alınır ya da hediye edilir.
Nazar bilekliği nasıl takılır?
Nazar bilekliği hem tek başına hem de başka takılarla birlikte iyi durur. Birkaç pratik öneri:
-
Tek başına, sade: Üzerinde birkaç nazar motifi olan bir bileklik tek başına yeterince dikkat çeker. Kıyafetin sade ise bileklik kombinin tek renkli noktası olur.
-
Saatle birlikte: Bilekliği saatin olduğu kola takacaksan saatin hemen yanına, el tarafına yerleştir; metal metale sürtünmesin diye arada küçük bir boşluk bırak.
-
Katmanlı: İnce bir zincir bileklikle üst üste takarsan nazar motifi öne çıkar. Aynı renk ailesinde kalmak (altın renk + altın renk) en kolay yoldur.
-
Kolyeyle uyumlu: Nazar bileklik ile küçük bir nazar kolyeyi birlikte takmak, abartmadan bütünlük sağlar. Tek kural: biri iddialıysa diğeri sade olsun.
-
Kilidi doğru kapat: Kancalı kilitli bilekliklerde, kilidi bileğin iç tarafına alıp kapatmak tek elle takmayı kolaylaştırır. Çok gevşek takılan bileklik daha sık çarpar ve yıpranır.
Nazar bilekliği hangi kola takılır?
Bu konuda kesin bir kural yok. Bazıları kalbe yakın olduğu düşünülen sol bileği tercih eder, bazıları ise sağ bileği. Pratik açıdan bakarsak: yazı yazdığın ya da bilgisayar faresini kullandığın kolun tersine takmak bilekliğin masaya sürtünmesini azaltır. Saatini hangi kolunda taşıyorsan nazar bilekliğini diğer kola takmak da dengeli bir görünüm verir. Kısacası, hangi kolda rahat ediyorsan nazar bilekliğin orada.
Nirela'daki nazar modelleri
Nazar motifini sevenler için şu an sitemizde bulunan modeller:
Küçük bir ipucu: nazar bileklikler (1089 TL) tek başına 750 TL'yi geçtiği için kargo ücretsizdir; yanına bir nazar kolye (299 TL) ekleyerek takım yapabilirsin. Bütün nazar modellerini Nazar Bileklik ve Kolye sayfasında tek yerde görebilirsin. Diğer bileklik modellerine Bileklik koleksiyonumuzdan, hediyelik seçeneklere Hediye koleksiyonumuzdan bakabilirsin.
Nazar takısı hediye ederken
-
Yeni doğan annesine: Bebek için değil, anne için bir nazar bileklik ya da kolye düşünebilirsin. Bebeklere ve küçük çocuklara boncuklu ya da küçük parçalı takı takılmamalı; küçük parçalar yutulabilir.
-
Yeni iş, yeni ev, mezuniyet: "Yolun açık olsun" demenin küçük ama kalıcı bir yolu.
-
Not ekle: Her sipariş Nirela hediye kutusunda gönderilir; sepetteki "Hediye notu" alanına kısa bir dilek yazabilirsin. Bütçeye göre başka hediye fikirleri için Sevgiliye Hediye Takı Önerileri yazımıza göz at.
Nazar takını uzun süre korumak için
Taşlı ve renkli motifli takılar kimyasallardan ve sürtünmeden etkilenir. Parfümü ve losyonu takıyı takmadan önce sür, duşta, denizde ve havuzda çıkar, takıyı diğer takılarla üst üste değil ayrı bir kesede ya da kutusunda sakla. Ayrıntılar Takı Bakımı sayfamızda ve Denizde ve Havuzda Takı Takılır mı? yazımızda. Çelik kolyelerin rengi ve dayanıklılığı hakkında merak ettiklerin için Çelik Takı Kararır mı? yazımızı okuyabilirsin.
Sık sorulan sorular
Nazar boncuğu neden mavidir?
Bu konuda farklı anlatılar var: kimi mavi gözün nazarı daha çok değdirdiğine inanıldığını, kimi mavinin gökyüzünü ve ferahlığı simgelediğini söyler. Kesin bir kaynak yok; ancak mavi göz deseni yüzyıllardır nazarın simgesi olarak kullanılıyor.
Nazar boncuğu kırılırsa ne yapılır?
Halk inancında kırılan ya da çatlayan nazar boncuğunun "nazarı üstüne aldığı" kabul edilir ve yenisiyle değiştirilir. Takıda da kilidi bozulan ya da motifi zarar gören bir nazar bilekliği genelde yenisiyle değiştirilir.
Nazar bilekliği hangi kola takılır?
Kesin bir kural yok; sol ya da sağ bilek, hangisinde rahatsan. Pratik öneri: yazı yazdığın kolun tersine ya da saatini takmadığın kola takmak, bilekliğin daha az sürtünmesini sağlar.
Nazar boncuğu kendine alınır mı?
Halk arasında nazar boncuğunun hediye edildiğinde daha anlamlı olduğu söylenir; ama kendin için almana engel bir kural yok. Birçok kişi nazar takısını kendi zevkine göre seçip takıyor.
Nazar bilekliğiyle duşa ya da denize girilir mi?
Önermiyoruz. Taşlı ve renkli motifli takıların uzun süre güzel kalması için duş, deniz, havuz ve spor öncesinde çıkarılması en doğrusu.
Nirela nedir? Nirela; kolye, küpe, bileklik ve takı setlerini hediye kutusunda gönderen bir takı ve aksesuar markası. Adımız yeni; ürünleri seçen, paketleyen ve sorularını cevaplayan ekip ve koleksiyon aynı. Bizi daha yakından tanımak için Hakkımızda sayfasına göz atabilirsin.
